Artykuły o Polish Polka

Poniżej zamieszczamy tłumaczenia artykułów o fenomenie polish polki w Stanach i Kanadzie, a także linki do oryginalnych, przede wszystkim amerykańskich tekstów. Znajdziecie tam podstawowe, encyklopedyczne informacje o historii tego muzycznego zjawiska, a także kilka artykułów o wpływach tej muzyki na współczesną muzykę taneczną w Polsce. Zachęcamy do lektury!

POLKA Essay by Maja Trochimczyk

Historia

Nowoczesny polsko-amerykański taniec "polka" jest żywym tańcem parowym w umiarkowanie szybkim podwójnym metrze. Ze względu na fakt, ze została przyjęta jako symbol etniczny przez polskich imigrantów w Ameryce Północnej, polka  stopniowo zwiększa swoją pozycję wśród polskich tańców i często występuje w repertuarze polskiego tańca zespołów folklorystycznych w USA. 

(……………)
 
Według New Grove Dictionary of Music and Musicians, polka powstała w Czechach około 1830 roku jako round-dance i stała się popularna w całej Europie i w Ameryce w ciągu XIX wieku. Nazwa "polka" pochodzi od czeskiego słowa "pole" lub "pół". W innych interpretacjach nazwa odnosi się do czeskiego określenia dla polskiej dziewczyny "polka", a w odniesieniu do piosenek 
tanecznych do krakowiaka, którego Czechy przyswoiły dla swojej polki. Warto zauważyć, że słowo "polka" oznacza "polska kobieta" w języku polskim.
 
Muzyka z cechami charakterystycznymi dla polki pojawia się w różnych zbiorach napisanych około roku 1800 w celu praktycznego wykorzystania przez wiejskich muzyków. W XIX wieku polki były komponowane przez czołowych kompozytorów muzyki balowej (w tym Johanna Straussa); przykłady można znaleźć w muzyce Smetany, Dvoraka i innych. W następnych latach polka była 
grana w wielu krajach na całym świecie, takich jak Austria, Francja, Anglia, USA i Indie. Polka osiągnęła tak niezwykłą popularność, że ubrania, kapelusze, ulice, a nawet naczynia zostały po niej nazwane (np. "polka dots").
 
Czasopisma i gazety tamtych czasów były pełne nowości, opisów, ilustracji i reklam odnoszących się do tańca. W pierwszych dniach triumfalnej trasy polki dookoła świata towarzyszyły jej podobne czeskie tańce (trasak, skocna, rejdovak). Jednakże, lokalni mistrzowie tańca wprowadzili swoje własne warianty. W ciągu roku 1840 była popularna polka-mazurka, która łączyła w sobie kroki polki z rytmem 3/4 mazurka. W połowie lat 1860-tych polka-mazurka znalazła swoją drogę do USA. 
 
Nowoczesna amerykańska polka jest daleka od swoich europejskich korzeni. Charles Keil wymienia sześć różnych stylów polka. Niektóre z tych stylów przeplatały się w USA od 1920 roku w wyniku czego powstała dzisiejsza polka polsko-amerykańskiej społeczności etnicznej: polki słowiańskie (polskie, słoweńskie), polki germańskie (niemieckie, czeskie) oraz polki południowo-
zachodnie (meksykańskie i Papago-Pima). Wszystkie "etniczne" zwroty na tej liście powinny być poprzedzone przedrostkiem "amerykański" (np. polsko-amerykański), a ponadto wszystkie polki "zaczęły definiować niektóre trwałe cechy charakterystyczne dla tożsamości etnicznej klasy robotniczej "(Keil 1992 r., 3). Charakterystyczna polsko-amerykańska odmiana polki wywodzi swoje korzenie z klasy robotniczej wspólnoty wschodniego wybrzeża i środkowego-zachodu oraz mieszanych polskich, niemieckich i czeskich populacji. Muzycy wschodniej tradycji stylu polka to między innymi Walt Solek i Walter Dana Daniłowski. W 1950 Chicago stało się głównym ośrodkiem i źródłem dominującego stylu polka, który skrystalizował się w muzyce Li'l Wally (wolniejsze tempo, wyraziste teksty oraz zespół w tym klarnet, trąbka i harmonia). Polsko-amerykańskie zespoły polka są teraz tak powszechne, a gatunek tak dobrze zakorzeniony, że oprócz licznych witryn w Internecie istnieje odrębna kategoria w Nagrodach Grammy poświęcona polce. 
 
Taniec Polka ma swoich fanów i wrogów. Według Keila "miłośnicy polki uprawiają rytualne poczucie obecnej chwili, w których indywidualna wolność wypowiedzi oraz maksymalna towarzyskość wzajemnie się wspierają. Kroki tancerza polki wychodzą poza codzienność oraz obowiązki codziennego dnia i przechodzą w skomplikowaną komunie z muzyką, partnerem oraz grupą obracających się tancerzy, a wszystko to w centrum długiej i zmieniającej się tradycji, która jest podtrzymywana przez pokolenia tancerzy stylu polka w określonej społeczności" (Keil 1992 r., 3).
 
Dla niektórych członków Polonii amerykańskiej polka była prawdziwym wyznacznikiem ich tożsamości etnicznej. Wisconsin, dziadek studenta muzyki z Kalifornii, odrzucił muzykę Chopina jako uzyczny symbol polskości, dla niego tylko męska, energiczna i skoczna polka była prawdziwym odzwierciedleniem "polskiego ducha". Taniec ten nie jest jednak wymownym symbolem kultury polskiej dla Polaków z Polski (Erdmans 1998, 120; Harley 2000) i nie jest traktowany jako ważny element polskiej i polsko-amerykańskiej kultury przez polonijnych naukowców, którzy mają tendencję do podkreślania ‘’wysoko-kulturalnej polskości" symbolizowanej przez Chopina. Według Charlesa Keila, polska klasa średnia "nienawidzi polki z pasją" (Keil 1979).
 
Tańczenie polki jest bardzo popularną rozrywką wśród amerykańskiej Polonii w Południowej Kalifornii. W latach 70-tych, Klub Polka Booster organizował regularne zabawy taneczne w Chino, Kalifornia. Program z 1976 roku zawiera slogan "Polkas są duchem "76". Jeżdżące w trasy grupy z rożnych części kraju grają na zabawach tanecznych przepełnionych ludźmi; wiele polsko-amerykańskich klubów ulturalnych i społecznych organizuje tańce przy lokalnych zespołach, które posiadają liczne polki w swoim repertuarze. Polskie Centrum w Riverside jest miejscem weekendowych pikników z muzyką i ańcami rzez całe lato. Organizowane tam są też wydarzenia w celu zdobycia funduszy na cele różnych klubów i organizacji (Polsko-Amerykańskiego Kongresu Southern California, grupy taneczne), podczas których ystępują zespoły taneczne z repertuarem zawierającym ulubione tradycyjne polki, walce, tanga (jak również tańce latynoamerykańskie i klasyczny rock-and-roll).
 
Jednak bardzo jest widoczny brak polki w repertuarze społecznych zabaw tanecznych organizowanych przez Klub Polskiej Kultury i Sztuki im. Heleny Modrzejewskiej w Los Angeles. Ze względu na bliskie owiązania z polską  inteligencją, klub podkreśla "wysoko kulturalne" aspekty polskich tradycji  wyłączając polkę ze swoich wydarzeń kulturalnych (zastępując ją amerykańskim jazzem, rockiem i latryno-merykańską salsą; Harley2000).
 
Polsko-amerykańska prasa (News of Polonia, Voice of Polonia) publikuje zawiadomienia o zbliżających się zabawach tanecznych oraz sprawozdania po ich zakończeniu; dziennikarka Betsy Cepelik (News of olonia) jest wyspecjalizowaną tancerką oraz miłośniczką polki. Podobnie jak inne polonijne stacje radiowe Polskie Radio Ela zawiera w swoich programach szeroki wybór polek. Co ciekawe, to starsi etnicznie" członkowie polsko amerykańskiej społeczności w USA którzy identyfikują się z tym dźwiękiem. Według badania Mary Patrice Erdmans przeprowadzonego wśród chicagowskiej Polonii (Erdmans1998, 121), dla bardziej nowych imigrantów  "polska zawartość" programów jest ważniejsza niż włączenie polki.
 
OPIS
 
Badanie Dziewanowskej nie obejmuje pojęcia polki jako całość, ale opisuje różne rodzaje polek w różnych regionach.:
 
W regionie Łowicza na centralnym Mazowszu jest "polka drygana",  bardzo popularna ... w regionie Opoczna na Mazowszu "tramblanka", w regionie Rzeszowskim cztery różne polki, w tym "hurra", "kucana", przez nogę" , "suwana". W Lachach Sołdeckich na Małopolsce pomiędzy Rzeszowem a górami, skupionych wokół Nowego Sącza jest polka "gwóźdź" oraz polka z "nigi". Na Górnym Śląsku, w regionie ieszyna jest polka "szpacyr".
 
Badania Dąbrowskiej poświęcone tańcom Mazowsza sugerują współistnienie dwóch różnych polek na całym obszarze: "polki regularnej" i "polki trzęsionej" (czyli w terminologii Dziewanowskej, drygana). egularna polka jest tańczona na kole przez obracające się pary, które nigdy się nie rozstają i obracają się  wokół miejsca do tańca do momentu, kiedy jeden lub kilku tancerzy wezwą do zmiany kierunku Dąbrowska 1980, s. 176). Taniec jest dynamiczny, podstawowy krok składa się z trzech małych kroków przeprowadzonych w taki sposób, że "jedna noga goni drugą". Tancerze poruszają się płynnie i bez zakłóceń, zgodnie z prawidłowością muzyki. W "polce trzęsionej" tancerze również znajdują się na obwodzie koła i obracają się jednocześnie po całym okręgu oraz wokół własnej osi (tak jak w regularnej polce i oberku). Różnica wywodzi się z tego, ze stosuje się inne kroki: bardzo małe kroki tańca składają się z podnoszenia stóp i stawiania ich na dół pionowo w bardzo szybkim tempie (w zwykłej polce stopy ykonują ruch przesuwany). W rezultacie tancerze trzęsą się w czasie tańca, ale to trzęsienie nie wynika z wysokich skoków, ale z ruchu stóp i wzrasta ono wraz z przyspieszeniem tempa. (Dąbrowska 1980 r., 180).
 
Polka tramblanka lub trampolka jest również tańczona przez pary wirujące wokół koła; podstawowy krok w polce to 1-2 po którym następują drobne skoki na jedną nogę w mm. 3-4 (zmiana nogi ze środka do rodka). Taniec polega na zmiennym przeplataniu się dwóch środków polki oraz dwóch skoków. Czasami schemat zawiera jeden środek każdego podstawowego kroku polki oraz skok. Jako taniec ystawowy olka zawiera szereg gestów, w tym szczególne kroki, skoki, podrzuty oraz podnoszenie kobiet, taniec w kręgu itp. Dany szereg kroków zależy od choreografa oraz czasoprzestrzennego obrazu tradycji, który choreograf chce przywrócić (np. klasa robotnicza Warszawy z początku XX wieku, klasa średnia dziewiętnastowiecznej Warszawy).
 
STROJE
 
Polki pojawiają się w repertuarze zespołów folklorystycznych z całej Polski, nawet na Podhalu Tatr (patrz zbójnicki i góralski w celu znalezienia informacji na temat tego regionu), na którym inne narodowe ańce polskie były nieobecne. (Aktualny repertuar Podhala składa się prawie wyłącznie z melodii w podwójnym rytmie. Być może właśnie rytm polki przyczynił się do jej zachowania w podhalańskim epertuarze). W każdym razie byłoby bardzo trudno znaleźć polkę wykonywaną w góralskim stroju z Tatr przez jedną z polskich grup tańca ludowego w USA.
 
Istnieje wiele odmian polki w folklorze obszaru Rzeszowskiego w południowo-wschodniej Polsce. Stroje regionalne z tej okolicy były stosowne do wykonywania tych polek (często zawarte w kostiumach anecznych z tego terenu). Polki są również tańczone w strojach z różnych okolic na Mazowszu.
 
Kostiumy rzeszowskie, przedstawione przez członków grupy Krakusy obejmują niebieskie stroje z czerwonymi guzikami z wełny oraz ozdoby dla mężczyzn (którzy noszą wysokie buty i białe koszule) i kolorowe pódnice z białym fartuchem, białe chusty owinięte wokół głowy; ciasne, ciemne kamizelki z kontrastującymi dodatkami i haftem oraz korale dla kobiet.
 
Jednakże, jak obraz Zofii Stryjeńskiej przedstawiający polkę zaprezentowany powyżej wskazuje, polka najczęściej kojarzona jest z miejskim folklorem. Tancerze na obrazie Stryjeńskiej to pochodzący z klasy obotniczej mieszkańcy miast w modnych niedzielnych ubraniach: odkrywający ciało, nieco wulgarny strój dla kobiety i przesadzony garnitur w kratkę dla mężczyzny. 
 
Para przedstawiona na drzeworycie Stryjeńskiej to mogla być pokojówka lub kucharka oraz jej wybranek (pracownik fabryki) tańczący podczas weekendowej randki. Ten aspekt polki łączy ją z niższą klasą i iejskim folklorem dużych miast, szczególnie Warszawy. 
 
Połączenie polki z warszawskim proletariatem z początku XX wieku (czy nawet lumpem-proletariatem składającym się z drobnych oszustów i łatwych kobiet) zostało wyrażone w zestawie tańców ze Starej Warszawy przez grupę folkową Krakusy (wykonanie w 1997 r).
 
Zwróć uwagę na skandalicznie niedopasowane kolory i akcesoria strojów noszonych przez parę wykonującą polkę z grupy tanecznej Krakusy:słomkowy kapelusz z kwiatami dla kobiety oraz ponad abarytowe
spodnie i kapelusz w kratkę noszone przez mężczyznę. 
 
Tańce ze Starej Warszawy wykonywane przez dorosłych z grupy Krakusy również podkreśliły miejski wizerunek polki przedstawiony przez Stryjeńską. Ich taniec zawierał szereg nieco wulgarnych gestów i zeroko przesadzone pozycje w tańcu. Kobiety skakały i odwracały się, pokazując swoją bieliznę i krzyczały z podniecenia. Gesty i kostiumy były wyznacznikiem tańca charakterystycznego dla niższej klasy miejskiej. 
 
Zestaw warszawskich piosenek i tańca z XIX wieku zaprezentowany przez młodzież z Podhale Folk Dance Company na Festiwalu Paderewskiego w Paso Robles w 1999 r. odzwierciedlał nieco wyższy status społeczny tancerzy polki. Dziewczęta nosiły eleganckie suknie wieczorowe (nieco fantazyjne, każda w innym kolorze pastelowym oraz pasujące do nich kwiaty we włosach), chłopcy byli ubrani w czarne garnitury, białe koszule i muszki.
 
Ubrania i gesty były urocze z nieco zabawną aurą pretensjonalnej elegancji - być może miały one oddawać gesty dzieci z klasy średniej ubranych na wieczór na miasto, możne na pierwsze spotkanie owarzyskie ... Kostiumy nie były specyficzne dla danej dekady XIX wieku lub konkretnego stylu, ale pomogły stworzyć obraz "minionej ery".
 
MUZYKA
 
W tamtym czasie tempo polki było tempem wojskowego marsza granego raczej powoli, 52 barów (MM = 104) na minutę. Muzyka miała zazwyczaj trójskładnikowa formę zawierająca osiem sekcji, z krótkim prowadzeniem i zakończeniem. Takie polki były komponowane przez wszystkich czołowych kompozytorów tańca towarzyskiego drugiej połowie XIX wieku.
 
W folklorze polskim zebranym przez Oskara Kolberga w drugiej połowy XIX wieku polki pojawiają się w muzyce wielu regionów; zwykle są one zgrupowane z innymi, bardziej licznymi tańcami w podwójnym rytmie (np.krakowiak, szot, kozak). 
 
Przykład pochodzi z okolic Warszawy. Jest to numer 727 z drugiego tomu Mazowsza Kolberga (opublikowanego w 1886 r). 
 
Wśród współczesnych popularnych i etnicznych gatunków tańca, polka zachowała swój wizerunek tańca klasy robotniczej dostarczającego przyjemności i relaksu po długim dniu ciężkiej, fizycznej pracy. ermin "polka szczęścia " (zapożyczony z tytułu badań przeprowadzonych w 1992  przez Karola i Angelikę Keil w 1992 r) symbolizuje kluczowe znaczenie. Taniec powoli zyskuje popularność jako zajęcie rekreacyjne dla tancerzy amatorów, którzy rozkoszują się tętniącym życiem tempem polki i cieszą się ze względu na duży wysiłek fizyczny, jakiego wymaga tańczenie polki. Style muzyczne nadal się rozwijają a Polsko-Amerykańska polka pozostaje jednym z nielicznych tańców historycznych związanych z Polską, które są wciąż żywe w praktyce społecznej. Krakowiaki, mazury lub zbójnickie są tańcami wystawowymi wykonywanymi przez pół-profesjonalne zespoły polskiego tańca ludowego dla polskiej i amerykańskiej publiczności. Polonez zachował funkcję jako wysoko-statusowy muzyczny symbol polskości (jego azwa pojawia się na kilku balach organizowanych przez polsko -amerykańskie organizacje kulturalne). Tylko polka jest tańczona przez wszystkich.
 

 

Powrót...